Wetenschapstheorie


Ik heb een serieuze belangstelling voor het effect van specialisatie op de wetenschap.
Voor een synthese van gespecialiseerde kennis is volgens mij een overkoepelend model nodig dat nu nog niet bestaat: een model dat inzicht biedt in het karakter van grensgebieden tussen disciplines, inzicht in de compatabiliteit van disciplines, inzicht in de gaten die vallen wanneer iedereen zijn deelterrein afgrenst.
Naar zo´n model zou ik wel eens op zoek willen gaan.
Vooralsnog doe ik alleen maar wetenschapstheoretisch onderzoek op het gebied van de patafysica, en dat is een tamelijk literaire en losse manier om onderwerpen die me interesseren overhoop te halen zonder al te veel regels en beperkingen. Dat losse associëren zou wel eens tot serieuze invallen kunnen leiden.


Patafysica

In 2005 ben ik toegetreden tot de Nederlandse Academie voor ‘Patafysica (NAP), een afdeling van het Franse Collège de ‘Pataphysique dat eind negentiende eeuw werd gesticht door Alfred Jarry.
De ‘Patafysica is een wetenschap die onderzoek doet naar de wetmatigheid van de uitzondering. Mijn onderzoeksgebied binnen het NAP is de oneindigheid: ik onderzoek vooral de praktische problemen die ontstaan binnen het wiskundige model van de oneindigheid.

Een eerste onderzoeksvraag heb ik inmiddels geformuleerd voor het tijdschrift ‘De Centrifuge´ in
dit artikel.
De vraag is hierbij vooral hoe kamermeisjes hun werk moeten doen in het beroemde Hilbert´s Hotel. Het hotel dat de Duitse wiskundige David Hilbert (1862 – 1943) beschreef heeft immers een oneindig aantal kamers, die zijn bezet door een oneindig aantal gasten. Het lot van de kamermeisjes is dan ook zwaar: zelfs als er oneindig veel kamermeisjes zijn, moet elk nog een oneindig aantal kamers schoon zien te krijgen.



Aanpalende thema´s op dit onderzoeksterrein zijn de time-loop in de film ‘Groundhog Day´, het nationaal-socialistische hotel op het eiland Rügen, de architectuur van het Hilbert´s hotel, de vraag of je krimpt wanneer je in het Hilbert´s hotel met de lift omhoog gaat, het kosmologisch argument tegen het idee van oneindigheid, de truuk met de sigaren, de meubilering van het internet en de vraag hoe de oneindige communicatiesnelheid tot stand moet komen die nodig is om via de intercom alle gasten in Hilbert´s Hotel te bereiken. Hoe hangen die vragen allemaal met elkaar samen?

Zie ook de column Hilberts Hotel


De reguliere wetenschap


Antoine de Saint-Exupéry voert in´De kleine prins´ een wetenschapper ten tonele die aanvankelijk moeite heeft erkenning te vinden.

´Cet astéroide n´a été aperçu qu´une fois au télescope, en 1909, par un astronome turc.
Il avait fait alors une grande démonstration de sa découverte à un Congrès International d´Astronomie.
Mais personne ne l´avait cru à cause de son costume. Les grandes personnes sont comme ça.´

(Die asteroïde is maar één keer met een sterrenkijker gezien, in 1909, door een Turkse astronoom. Hij had zijn ontdekking uitvoerig gepresenteerd op een Internationaal Astronomie Congres. Maar vanwege zijn kleren geloofde niemand hem. Grote mensen zijn zo.)



´Heureusement, pour la réputation de l´astéroide B 612, un dictateur turc imposa à son peuple, sous peine de mort, de s´habiller à l´Européenne. L´astronome refit se démonstration en 1920, dans un habit très élégant. Et cette fois-ci tout le monde fut de son avis.´



(Gelukkig, voor de reputatie van astéroide B 612, gaf een Turkse dictator zijn volk het bevel, op straffe des doods, om Europese kleren te dragen. De astronoom deed zijn presentatie nog eens over in 1920, in een uiterst elegant pak. En deze keer was iedereen het met hem eens.)

Zie ook de columns Geloof in de wetenschap en Lucia de B.: recht en wetenschap